محتوا محتوا



کتاب « نظام حقوقی حاکم بر تبلیغات انتخاباتی در رادیو و تلویزیون» اثر «محمد امین بهمنی» مدرس دانشگاه، یکی از آثاری است که به تازگی از سوی انتشارات خرسندی منتشر شده است.

به گزارش  پایگاه اطلاع رسانی انجمن روزنامه نگاران مسلمان، انتخابات مهمترین مجرای عملی شدن مردمسالاری و معیاری برای ارزیابی جایگاه و میزان نقش آفرینی مردم و همچنین مهمترین شیوه استقرار نظام های سیاسی بر اساس اراده عمومی است. از این رو انتخاب کنندگان باید نسبت به انتخاب شوندگان شناسایی کامل پیدا کنند. این امکان متضمن کثرت گرایی در تبلیغات و فرصت برابر برای تمام داوطلبان و رقبای انتخابات است تا بدین وسیله قادر به دفاع از برنامه های خود باشند.
در زمینه تبلیغات سیاسی نگاه های متفاوتی وجود دارد؛ برخی معتقدند که از طریق تبلیغات سیاسی می توان در افکار عمومی نفوذ کرد و آن را هدایت نمود و بعضی دیگر اعتقاد دارند که به کمک تبلیغات نه تنها می توان در افکار عمومی تاثیر نهاد و آن را هدایت نمود بلکه آن را می توان ایجاد کرد.
یکی از نمودهای تبلیغات سیاسی، تبلیغات انتخاباتی است. دراین میان رسانه ها به عنوان ابزار بیان برنامه ها و شعارهای انتخاباتی و ایجاد زمینه مساعد برای مناظرات بین رقبا، نقش مهمی در کشف حقیقت و کمک شایانی به رای دهندگان در گزینش آگاهانه خواهند داشت. رسانه های سمعی و بصری به ویژه رادیو و تلویزیون به لحاظ قابلیت دسترسی همگانی به آن ها، تاثیرگذاری بیشتر در مخاطب و کم هزینه بودن (برای نامزدها) از اهمیت ویژه ای برخوردار است.
از زمان استفاده از رادیو و تلویزیون درتبلیغات انتخاباتی، انقلاب مهمی در این امر پدید آمد و تبلیغات انتخاباتی وارد مرحله نوینی شد؛ به طوری که حق استفاده از رادیو و تلویزیون برای رساندن پیام های انتخاباتی احزاب و گروه ها به مردم را بسیاری از متخصصان و محققان ارتباطات از مهمترین عواملی می دانند که شیوه های سنتی تبلیغات را دگرگون کرد و دوران جدیدی را در امر تبلیغات پدید آورد.
در واقع اهمیت یافتن نقش رسانه ها و ضرورت دریافت اخبار و اطلاعات از رسانه ها در 20 سال اخیر در دوران مبارزات انتخاباتی، این مبارزه را به مبارزه ارتباطاتی تبدیل کرده است.
رادیو و تلویزیون در ایران، یکی از اصلی ترین رسانه ها برای کسب اطلاعات سیاسی و در نتیجه موثرترین رسانه در برجسته کردن موضوعات گوناگون سیاسی و حتی شکل دادن به باورها و نگرش سیاسی مردم است. بر این اساس یکی از کارکردهای سیاسی این رسانه ها (رادیو و تلویزیون) تاثیرگذاری آن در امر انتخابات است.

**سازماندهی کتاب
این کتاب در سه فصل تدوین شده است که به لحاظ رعایت یکپارچگی اثر هر فصل شامل سه مبحث و در تقسیمات جزئی تر به گفتار و بند ختم شده است.
فصل نخست به مبانی و کلیات در سه گفتارِ انتخابات آزاد لازمه یک نظام دموکراتیک، تبلیغات انتخاباتی و ارتباط آن با تبلیغات سیاسی و نقش رسانه های سمعی و بصری(رادیو و تلویزیون) در تبلیغات انتخاباتی پرداخته است.
نویسنده در فصل اول در زمینه اصول حاکم بر تبلیغات انتخاباتی می نویسد: از آنجایی که رقبای سیاسی تمام تلاش خود را جهت کسب پیروزی در فرایند انتخابات به کار می اندازند، ممکن است در جهت نقض حقوق سایر رقبا یا شهروندان گام بردارند که در نهایت، سلامت و مشروعیت انتخابات به خطر افتد، بنابر این پیروی از یکسری اصولِ کاربردی و راهبردی می تواند فعالیت انتخاباتی را در مسیر صحیح و سالمی قرار دهد.
مولف در ادامه اصل صداقت، اصل حرمت شخصیت ها، اصل وجود آزادی های سیاسی، اصل دسترسی برابر به رسانه ها، اطلاعات و امکانات مالی، اصل بی طرفی و اصل آزادی مطبوعات و رسانه ها را به عنوان اصول حاکم بر فعالیت ها و تبلیغات انتخاباتی برشمرده است.
نویسنده در بند سوم از فصل اول در زمینه نقش رادیو و تلویزیون در تبلیغات انتخاباتی می نویسد: رادیو و تلویزیون فراگیرترین رسانه های پنج دهه اخیر هستند چنانکه با وجود توسعه سایر فناوری های رسانه ای، هنوز هیچ رسانه دیگری به مرزهای فراگیر آنان نزدیک نشده است. رادیو و تلویزیون در هر کشوری جریان اصلی رسانه ای شمرده می شوند و اغلب یا وابسته به دولت ها و یا در اختیار کمپانی های بزرگ و قطب های اقتصادی و سیاسی کشورها هستند.
فصل دوم قواعد حاکم بر تبلیغات انتخاباتی در صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران را در گفتارهای نظام حقوقی رادیو و تلویزیون در ایران، قوانین و مقررات ناظر بر تبلیغات انتخاباتی در صدا و سیما و قواعد ناظر بر شیوه های تبلیغاتی در صدا و سیما مورد بررسی قرار داده است. فصل سوم کتاب به عنوان فصل نهایی، نقش تبلیغات انتخاباتی در رادیو و تلویزیون کشورهای دیگر را در چهار گفتار مورد واکاوی قرار داده است.